Tavaf Duaları: Her Şavtta Ne Okunur?

Tavaf, Kâbe'nin etrafında Hacerülesved hizasından başlayarak yedi kez dönmektir. Her dönüşe şavt denir. Çoğu umre adayının ilk endişesi, ezberlenmiş uzun metinleri yetiştirememek olur. Tavafın geçerliliği okunan dua metinlerine değil, abdest, avret yerinin örtülü olması ve yedi şavtın tamamlanması gibi şartlara bağlıdır. Aşağıda hangi noktada ne söyleneceğini, hangilerinin sünnet hangilerinin serbest olduğunu sırayla bulacaksınız.

Tavaf sırasında hangi dualar okunur?

Tavaf sırasında okunan dualar üç grupta toplanır: şavtın başındaki istilam tekbiri, Rükn-i Yemani ile Hacerülesved arasında okunan Bakara sûresi 201. ayet ve bu ikisi dışında kalan bölümde serbestçe yapılan zikir, salavat, Kur'an tilaveti veya kişisel dua. Üçüncü grup tamamen size bırakılmıştır; belirli bir metin şartı yoktur.

Uygulamada şöyle ilerler: Hacerülesved'in hizasına gelirsiniz, avuç içleri Kâbe'ye dönük şekilde ellerinizi kaldırıp tekbir getirir ve şavta başlarsınız. Kâbe solunuzda kalacak biçimde yürürsünüz. Rükn-i Yemani köşesine kadar olan uzun bölümde dilediğinizi okursunuz. Rükn-i Yemani'yi geçtikten sonra Hacerülesved hizasına varana dek "Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhireti haseneten ve kınâ azâbe'n-nâr" ayetini tekrarlarsınız. Hacerülesved hizasına geldiğinizde bir şavt bitmiş, yenisi başlamış olur.

Tavafta her şavtta farklı dua okumak zorunlu mu?

Tavafta her şavt için ayrı bir dua okumak zorunlu değildir. Bazı ilmihal ve dua kitaplarında şavtlara göre düzenlenmiş metinler yer alır; bunlar kolaylık olsun diye derlenmiş tercihlerdir, bağlayıcı bir sıra değildir. Yedi şavtın tamamında aynı zikri tekrarlayan kişinin tavafı da eksiksizdir.

Kitaptan takip etmeye çalışmanın pratikte iki sakıncası var. Birincisi, mataf alanında kalabalık içinde sayfa çevirmek hem sizi hem çevrenizdekileri yorar. İkincisi, dikkatiniz metne gidince şavt saymayı karıştırmak kolaylaşır. Ezberinizde olan kısa zikirlerle ilerlemek daha güvenli bir yoldur: kelime-i tevhid, salavat-ı şerife, istiğfar, Fâtiha ve İhlâs sûreleri gibi.

Hacerülesved'i istilam ederken ne denir?

Hacerülesved'i istilam, taşı selamlamak demektir. Taşın hizasına gelindiğinde eller omuz hizasına kaldırılır, avuç içleri Kâbe'ye döndürülür ve "Bismillâhi Allâhü ekber, velillâhi'l-hamd" denir. Ardından eller yüze sürülmez; selamlama bu şekilde tamamlanır ve şavta devam edilir.

İzdiham yoksa taşı elle selamlayıp öpmek sünnettir. Ancak kalabalık dönemlerde Hacerülesved köşesine yaklaşmak çoğu zaman mümkün olmaz. Bu durumda uzaktan el kaldırarak selamlamak yeterlidir; kimseyi itmek, sıkıştırmak ya da tartışmaya girmek caiz değildir. Mataf zemininde köşe hizasını gösteren yeşil ışık ve zemindeki çizgi, nereden başlayacağınızı şaşırmamanızı sağlar. Üst katlardan tavaf edenler de aynı hizayı takip eder. Mescid-i Haram'ın kapılarını, kat düzenini ve kalabalık saatlerini önceden öğrenmek isterseniz Mescid-i Haram ziyaret rehberini okuyabilirsiniz.

Rükn-i Yemani ile Hacerülesved arasında okunan dua nedir?

Rükn-i Yemani ile Hacerülesved arasındaki kısa bölümde okunan dua, Bakara sûresinin 201. ayetidir: "Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhireti haseneten ve kınâ azâbe'n-nâr." Anlamı: "Rabbimiz, bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi ateş azabından koru."

Rükn-i Yemani, Hacerülesved'den önceki köşedir. Burada tekbir getirilmez; izdiham yoksa sadece sağ elle dokunulur, öpülmez. Dokunmak mümkün değilse hiçbir işaret yapmadan geçmek yeterlidir. Köşeden sonraki mesafe kısa olduğu için ayeti bir ya da iki kez okumanız normaldir. Ayeti ezberlemekte zorlanıyorsanız Türkçe anlamını içinizden söyleyerek yürüyebilirsiniz; sünnet olan dua yerine getirilmemiş sayılsa da tavafınız geçerliliğini korur.

Arapça bilmeyen biri tavafta Türkçe dua edebilir mi?

Arapça bilmeyen bir kişi tavafta kendi dilinde dua edebilir. Tavafın serbest bölümünde ne söyleyeceğiniz size kalmıştır; Türkçe yapılan dua da duadır. Şart olan, Kâbe'nin etrafında usulüne uygun yedi şavtı tamamlamaktır. Anlamadığınız bir metni hızlıca okumaktansa, anladığınız sözlerle dua etmek kalbî yoğunlaşmayı artırır.

Faydalı bir hazırlık, yola çıkmadan önce dua listesi yapmaktır. İsim isim yazın: anne baba, hastalar, vefat edenler, size dua emanet edenler. Telefonunuzun notlarında ya da küçük bir kağıtta tutun. Mataf alanında okumak zorsa, tavaftan önce listeyi bir kez gözden geçirmek bile yeterli olur. Arapça metinleri doğru telaffuzla öğrenmek isteyenler, Mekke'de kendi programlarına eşlik eden bir danışmanla çalışabilir; umre rehberlik hizmeti bu noktada uygulamalı destek sağlar. İlk umresine hazırlananlar için adım adım hazırlık başlıkları ilk kez umreye gidecekler rehberinde toplanmıştır.

Tavaf namazından sonra hangi dua okunur?

Tavaf namazından sonra belirli bir metin şartı yoktur. Yedi şavt bitince Makam-ı İbrahim'in arkasında veya mataf alanında uygun bir yerde iki rekât namaz kılınır; birinci rekâtta Kâfirûn, ikincide İhlâs sûresi okunması sünnettir. Namazdan sonra eller kaldırılıp dilediğiniz gibi dua edilir, ardından zemzem içilir.

Zemzem içerken ayakta, kıbleye dönük ve besmeleyle içmek, üç nefeste bitirmek sünnet olarak nakledilir. Zemzemin "ne niyetle içilirse ona vesile olacağı" rivayeti nedeniyle içmeden önce niyetinizi dile getirin. Daha sonra, imkân varsa Kâbe'nin kapısı ile Hacerülesved arasındaki Mültezem bölgesinde göğsünüzü duvara yaslayarak dua edilir. Kalabalıkta bu mümkün olmazsa uzaktan dua etmek yeterlidir. Umre yapıyorsanız bu aşamadan sonra sıra sa'ye gelir.

Tavafa çıkmadan önce neleri kontrol etmeli?

Tavafa çıkmadan önce kontrol edilecek başlıklar kısadır: abdestin bulunması, ihramlıysanız iki parça ihram örtüsünün doğru giyilmesi, erkeklerde ıztıba (sağ omzun açık bırakılması), başlangıç noktasının doğru belirlenmesi ve şavt sayısını takip edecek basit bir yöntem. Bu beş madde tamamsa dua kısmı kendiliğinden rahatlar.

• Şavt saymak için parmak, tespih ya da refakatçinizle sesli sayım kullanın.
• Kalabalık saatlerde üst katı tercih edin; tur daha uzun ama daha rahattır.
• Ayakkabılarınızı tanıyabileceğiniz bir poşette taşıyın.
• Yanınızda bulundurduğunuz su ve telefonun kalabalıkta kaybolmaması için küçük bir çanta kullanın.
• Grubunuzla ayrı düşerseniz buluşma kapısını önceden kararlaştırın.

Tavafı hangi saatte yapacağınız, konakladığınız otelin Harem'e uzaklığıyla doğrudan bağlantılıdır. Gece yarısından sonraki saatlerde mataf gözle görülür biçimde boşalır; yakın bir otelde kalanlar bu saatleri rahatlıkla değerlendirir.

Kendi programınızla umre nasıl planlanır?

Kendi programıyla umre, tarihi, otel konumunu ve Mekke–Medine gün dağılımını sizin belirlediğiniz planlamadır. Sabit kafile saatleri olmadığı için tavafı istediğiniz vakitte yapar, dinlenme ve ibadet düzeninizi kendinize göre kurarsınız. Aile olarak gidenler için bu esneklik, özellikle çocuklu ve yaşlı yolcularda belirleyici olur.

Hadi Umreye Gidelim'in bireysel umre planlama sayfasında tarihleri, otelleri ve gece sayısını kendiniz seçerek programınızı oluşturabilirsiniz. Hazır seçenekleri görmek isterseniz umre paketleri ve fiyatları sayfasında Mekke konaklamalı 10 günlük programlar 349 USD'dan başlıyor. Seyahat öncesi gereken umre vizesi başvurusu için otel rezervasyonu, gidiş-dönüş bileti, pasaport ön yüz fotoğrafı ve biyometrik fotoğraf yeterlidir; belgeler tamamsa vize 2 iş saatinde iletilir ve ücreti kişi başı 140 USD'dır. Hanımlar için düzenlenen program detaylarını hanım umresi sayfasında, bebekle yolculuk hazırlığını ise bebekle umre rehberinde inceleyebilirsiniz. Tavaf duasını ezberlemek için erken davranın; Hadi Umreye Gidelim ile tarihinizi netleştirdiğinizde hazırlık süreniz de belli olur.